Informacje o Sosnowcu i okolicy

Osiedle Nikiszowiec

Osiedle Nikiszowiec

Wrz 18, 2015

Nikiszowiec to jedno z najciekawszych osiedli robotniczych zarówno w naszym kraju, jak i całej Europie. Początkowo było to osiedle robotnicze górników pracujących w kopalni „Giesche”, należącej do spółki Georg von Giesches Erben (Spadkobierców Gieschego). Kopalnia posiadała 14 szybów i kilka tysięcy pracowników, dla których wybudowano domy mieszkalne. W latach 1907 – 1910 powstało osiedle Giszowiec, które dość szybko okazało się niewystarczające. Rozpoczęto budowę kolejnego osiedla – Nikiszowiec.

Podczas powstań śląskich (1919-1921),w Nikiszowcu toczyły się zacięte walki o przyłączenie terenów Górnego Śląska do Polski.
W 1924 Nikiszowiec wraz z Giszowcem włączono do gminy Janów. W 1951 roku osiedle weszło w skład miasta Szopienice, a w 1960 wraz z Szopienicami zostało włączone do Katowic.

Nikiszowiec został zaprojektowany przez Jerzego i Emila Zillmanna. To także oni zaprojektowali okazały, neobarokowy kościół św. Anny, w samym centrum osiedla. W kościele znajdują się witraże wykonane przez Georga Schneidera i zabytkowe organy braci Rieger.

Na powierzchni 200000 m² wybudowano około 1000 mieszkań, park ludowy, który zajmował 44000 m², budynek administracyjny, cechownię, łaźnię dla całej załogi kopalni „Giesche” z kotłownią, dom noclegowy z 504 łóżkami i duży kościół, następnie gospodę, placówkę policji, sklepy, pralnię i szkołę z mieszkaniami dla nauczycieli. Budynek mieszkalny składał się ze 165 mieszkań; razem z podwórzem i ulicą zajmował przeciętnie 1300m². Typowe mieszkanie w Nikiszowcu składało się z 2 pokoi z kuchnią i miało powierzchnię około 63m².Nazwa osiedla pochodzi od położonego w jego pobliżu szybu „Nikischschacht” (obecnie Poniatowski).

Jest to kompleks unikatowy na skalę europejską. Ani chorwackie miasto Zadar noclegi oferujące w niezwykłych obiektach, ani komfortowe apartamenty Włochy proponujące w zabytkowych budynkach, nie posiadają tego typu osiedli, stanowiących zabytek techniki.

W latach 70-tych i 80-tych oba osiedla zostały wpisane do rejestru zabytków ówczesnego województwa śląskiego. Dziś Nikiszowiec jest jednym z obiektów znajdujących się na Szlaku Zabytków Techniki i stanowi jedną z większych atrakcji Katowic. Osiedle charakteryzuje się zwartą zabudową, a trzypiętrowe bloki mieszkalne połączone są ze sobą tzw. nadwieszką, czyli zadaszonym mostkiem, przerzuconym nad ulicą. Wiele domów cechuje oryginalna forma architektoniczna – ich okna i drzwi zdobią na przykład łuki, a wejścia – portale. Budynki wzniesione zostały z nieotynkowanej cegły, co również wyróżnia je na tle innych osiedli mieszkalnych Katowic.

W 2011 roku Nikiszowiec został przez Prezydenta RP wpisany na listę Pomników historii.